تبلیغات
شبکه ملی رسانه ها وارتباطات ایران - به سوی جامعه دانش محور
   

 وبلاگ من ...

 3 وبلاگ من

 3 ایمیل من

 

وضعیت یا هو

 

[YahooOnline(1z4)]

 

 

لینکستان

 

 3 http://mahmoodspace.blogfa.com

 

 3 hajili.com

 

 3 کمیسیون علمی آموزشی

 

 3 نمایندگی شبکه در خراسان

 

 3 نشریه الکترونیکی موج

 

 3 شبکه مجازی سازمان های غیردولتی ایرانی

 

 3 پرتال فناوری اطلاعات

 

 3 جامعه اطلاعاتی ایران

 

 3 فناوری اطلاعات و ارتباطات

 

لینکدونی

 

آرشیو لینكدونی

 

جستجو

  

جستجو در بلاگ

 

آمار وبلاگ

 

بازدیدهای امروز : [cb:stat_today_view]

بازدید های دیروز : [cb:stat_yesterday_view]

كل مطالب : [cb:stat_total_post]

كل نظرها :

كل بازدید ها : [cb:stat_total_view]

 

.........................................

 

 

  <به سوی جامعه دانش محور

 

به سوی جامعه دانش محور
گفت‌وگو با دكتر محمد مهدی فرقانی


امروزه یكی از اساسی‌ترین و بدیهی‌ترین حقوق شهروندی، دسترسی آزاد به اطلاعات و اخبار است تا جایی كه مهم‌ترین شاخص توسعه هركشور بر اساس میزان تولید، امكان توزیع ومصرف اطلاعات ارزیابی می‌شود.
   این در حالیست كه شرایط كنونی جامعه ما، تولید اطلاعات تنها در سطوح و لایه‌های خاصی از جامعه صورت صورت می‌پذیرد و حق دسترسی به اطلاعات برای عموم شهروندان هنوز چندان گسترده نشده است.
   از طرف دیگر طی یک سال اخیر سایت‌های خبری متعددی كه از سوی گروه‌های مختلف سیاسی و حتی افراد راه‌اندازی شده‌اند، تحولی عظیم در عرصه اطلاع‌رسانی كشور به وجود آمده ست.
   حال پرسش اینجاست، با توجه به شرایط كنونی جامعه، پدید آمدن این كانال‌های جدید ارتباطی واطلاع‌رسانی تا چه حد می‌تواند خلا موجود اطلاع‌رسانی كشور را پر كند؟
   نقش این اطلاعات در توسعه علمی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه تا چه حد می‌تواند مهم تلقی شود؟ پرسش دیگر آنكه با پدید آمدن این كانال‌های جدید ارتباطی كه به معنای حذف دروازه‌بان خبری است، مرز میان صحت و سقم اخبار چگونه قابل تشخیص است و ...


گفت‌وگو با دكتر محمد مهدی فرقانی


امروزه یكی از اساسی‌ترین و بدیهی‌ترین حقوق شهروندی، دسترسی آزاد به اطلاعات و اخبار است تا جایی كه مهم‌ترین شاخص توسعه هركشور بر اساس میزان تولید، امكان توزیع ومصرف اطلاعات ارزیابی می‌شود.
   این در حالیست كه شرایط كنونی جامعه ما، تولید اطلاعات تنها در سطوح و لایه‌های خاصی از جامعه صورت صورت می‌پذیرد و حق دسترسی به اطلاعات برای عموم شهروندان هنوز چندان گسترده نشده است.
   از طرف دیگر طی یک سال اخیر سایت‌های خبری متعددی كه از سوی گروه‌های مختلف سیاسی و حتی افراد راه‌اندازی شده‌اند، تحولی عظیم در عرصه اطلاع‌رسانی كشور به وجود آمده ست.
   حال پرسش اینجاست، با توجه به شرایط كنونی جامعه، پدید آمدن این كانال‌های جدید ارتباطی واطلاع‌رسانی تا چه حد می‌تواند خلا موجود اطلاع‌رسانی كشور را پر كند؟
   نقش این اطلاعات در توسعه علمی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه تا چه حد می‌تواند مهم تلقی شود؟ پرسش دیگر آنكه با پدید آمدن این كانال‌های جدید ارتباطی كه به معنای حذف دروازه‌بان خبری است، مرز میان صحت و سقم اخبار چگونه قابل تشخیص است و ...


   همانطور كه می‌دانیم، در كشورهای غربی، جامعه اطلاعاتی در حال پیشرفت و گسترش است، اما كشورهای در حال توسعه از جمله كشور ما طی چند سال اخیر كه روند گسترش اطلاعت در این كشورها شتاب بیشتری گرفته است، از پیامدهای مختلف آن متاثر شده‌اند. جنابعالی چشم‌انداز این تحولات را در ایران چگونه ارزیابی می‌كنید؟


   اگر كشورهای در حال توسعه با پدیده جهانی شدن وجامعه اطلاعاتی برخوردی خلاق و فعال نداشته باشند، مانند بسیاری از مظاهر تمدن غربی به جای بهره‌برداری مطلوب و منطقی از این پدیده دچار عوارض آن می‌شوند.
   به تعبیری سیاست نفی و انكار و نادیده انگاشتن مقتضیات جامعه در این برهه از زمان كارساز نبوده و تنها راه حل ممكن ، پذیرش واقعیت ورود به جامعه اطلاعاتی و مجهز شدن در برابر آن است. در این صورت می‌توند سهم‌خود را در زمینه بهره‌برداری از دستاوردهای جامعه اطلاعایت به دست آورد.


بهترین راه حل برای پذیرش آمادگی ورود به جامعه اطلاعاتی را در چه می‌بینید؟


   برای پذیرش تحولات جدید كه در عرصه اطلاع‌رسانی در حال وقوع است، نخست باید از نظر فرهنگی فهم و درك صحیحی از این نظام حاصل شود.
   این پذیرش به این معناست كه نخست نگرش به مفهوم سرمایه اجتماعی تغییر پیدا كند.
   امروزه سرمایه اجتماعی شامل ابزار، ساختمان، تكنولوژی و ...نیست، بلكه اطلاعات، تخصص،كارآمدی و نیروی انسانی ماهر به عنوان عوامل زمینه ساز توسعه و پیشرفت در عرصه‌های مختلف توسعه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مطرح می‌شود.


مهم‌ترین اقدام برای تغییر مفهوم سرمایه اجتماع چیست؟


   ضروری است، در نگرش به مقوله اطلاعات، كاركرد و جایگاه آن و ذهنیتی را كه در تفكر سنتی‌مان وجود دارد، مورد بازنگری قرار دهیم. به این مفهوم كه حق دسترسی همگانی به اطلاعات محور شدن دانش در جامعه، بها دادن به نیروی انساین متخصص و شایسته گرایی در همه امور،مهم‌ترین محور توسعه بخشی قرار گیرد.


   امروزه مهم‌ترین شاخص توسعه در هر كشور بر اساس میزان تولید، توزیع و مصرف اطلعات ارزیابی می‌شود، برای توسعه این عوامل، چه راه‌كارهایی پیشنهاد می‌كنید؟


   برای تولید اطلاعات این گرایش‌های علمی را در جامعه تقویت كنیم، چراكه تولید اطلاعات ارتباط مستقیمی با رشد علمی اطلاعات دارد. هر جامعه‌ای كه امكان تولید علمی در آن وجود دارد، امكان تولید، توزیع و مصرف اطلاعات در آن بیشتر است.


در شرایط كنونی ، در كدام بخش( تولید، توزیع و مصرف اطلاعات) بیشتر با مشكل روبرو هستیم؟


در كشور ما تولید اطلاعات دچار نقصان است. چون هنوز توسعه علمی پیدا نكرده‌ایم و به جامعه دانش محور تبدیل نشده‌ایم.


منظور از جامعه دانش محور چیست و چرا ما با این جامعه فاصله داریم؟


   جامعه دانش محور، جامعه‌ای است كه در آن گردش امور بر مبتنی بر دستاوردها، اطلاعات و شاخص‌های علمی باشد. ما در عرصه علوم محض، انسانی، فرهنگی، تكنولوژی و حتی در عرصه‌های عمومی تولید اطلاعات دچار مشكل هستیم. علت این امر نیز به یك میراث تاریخی كهنه در ایران برمی‌گردد و آن رابطه عمودی و یك‌سویه قدرت و سیاست با جامعه و مردم است كه اطلاعات را در انحصار خود قرار می‌دهد. در چنین فضایی تنها شاختار قدرت می‌تواند از اطلاعات برخوردار باشد و این اطلاعات را در انحصار خویش نگاه دارد. چنین ساختاری حق مردم را برای آگاهی و دسترسی به اطلاعات را به رسمیت نمی‌شناسد. هرچند كه این طرز تفكر در طی چند سال اخیر متحول شده است، اما میراث گذشته آن هنوز باقی است.


لطفا در مورد تبعات منفی این نگرش و راه برون رفت از این وضعیت بیشتر توضیح دهید.


   در صورتی كه تولید اطلاعات تنها در سطوح و لایه‌های خاصی از جامعه صورت پذیرد و حق دسترسی به اطلاعات تنها برای افراد خاصی وحودداشته باشد، كه از ابزارهای مهم توسعه كه همان دسترسی عمومی مردم به اطلاعات است، عملا محقق نشده است.
   برای خروج از این انسداد، باید به لحاظ ذهنی و فرهنگی متحول شویم. درواقع نگرش به موضوع اطلاعات نیز باید دگرگون شود. متاسفانه هنوز به اطلاعات نگاه امنیتی داریم و تا زمانی كه به انتشار اطلاعات و دسترسی همگانی به آن به عنوان مساله امنیتی نگاه كنیم با مشكل روبرو هستیم همچنین مادامی‌كه اطلاعات به عنوان سرمایه اجتماعی برای همگان شناخته نشده و انحصار دسترسی به آن در قلمرو عمومی هرچه محدودتر نشود، فرآیند تولید و مصرف اطلاعات با چالش روبرو خواهد شد.
   مانع بعدی، مربوط به امكانات سخت‌افزاری و زیرساختی است. ما حتی از نظر بعضی ابزارها، امكانات ارتباطی و اطلاع‌رسانی هم در كشور عقب هستیم. زیرساخت‌های ما به‌شدت توسعه نیافته‌اند. برای تهیه وتامین سرمایه به منظور توسعه ارتباطات با موانعی روبور هستیم، همانطور كه می‌دانیم،امكانات و ابزارها باید در خدمت توسعه ارتباطات باشد، چون یك ارتباطات توسعه یافته، نیازمند، نیازمند امكانات وابزارهای لازم است. ساختار یك ارتباط توسعه یافته می‌تواند نقش مؤثری در توسعه ملی، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی‌های مهم داشته باشد. ما هنوز در زمینه تعداد ایستگاه‌های تلفن همراه، تعدادتلفن‌های ثابت و ... با مشكل روبرو هستیم. با ابزارهای نوین ارتباطی قادریم فرآیند تولید، توزیع و مصرف اطلاعات را برنامه‌ریزی كنیم. در زمینه توسعه زیرساخت‌ها، نیازمند مدیریت و برنامه‌ریزی هستیم. برپایی همایش‌هایی در زمینه ارتباطات و اطلاع‌رسانی ، ادبیات ارتباطات را در كشور توسعه می‌دهد. به تعبیری، میان متخصصان و غیرمتخصصان مفاهیم و اصطلاحات پایه‌ای علوم ارتباطات جای خود را باز كرده و این امر به صلاح نگرش‌های بسته‌ای كه در گذشته در امر اطلاع‌رسانی وجود داشته، كمك كرده وسبب گستردگی ذهنیت‌های فرهنگی می‌شود.
   برپایی همایش علمی ایران و جامعه اطلاعاتی در سال 1400 هجری شمسی كمك بزرگی به شكل‌گیری و درك متقابل میان آنها خواهد کرد.
   در عصر كنونی كه ارتباطات محور توسعه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است، توجه به این مقوله از ضرورت‌ها و بایسته‌های علم ارتباطات است.


به نظر می‌رسد، با وجود مشكل در حوزه سخت‌افزاری، مشكلات این حوزه كمتر از مشكلات حوزه نرم‌افزاری است. دلیل این امر را در چه می‌دانید؟


بلی. در زمینه استفاده از تكنولوژی روزآمد، باوجود قبول مشكلات آن باید، از كشورهای پیشرفته خیلی عقب نیستیم.
   این مساله به آن معناست كه مفهوم سرمایه اجتماعی متحول شده است. این یك واقعیت است كه با پرداخت هزینه می‌توان تكنولوژی و ابزار را تهیه كرد، اما فرهنگ ونگرش نیروی انسانی متخصص را باید با برنامه‌ریزی و متناسب با نیازهای روز متحول كرد. توسعه انسانی در كشورهای در حال توسعه از جمله كشور ما هنوز درگیر مسائل پایه‌ای است.


   در سال‌های اخیر به سرعت شاهد گسترش سایت‌های خبری از سوی موسسات، احزاب و افراد مختلف هستیم این در حالیست كه گسترش این سایت‌ها و این‌كه هرفردی می‌تواند خود تولیدكننده و دریافت كننده خبر باشد، مساله دروازه‌بانی خبر را عمله نفی منتفی می‌سازد تا جایی كه مرز میان شایعه از خبر قابل تفكیك نیست. نظر شما در مورد این كانال‌های جدید ارتباطی چیست و اساسا پیدایش این قبیل شبكه‌های ارتباطی نوین را چگونه ارزیابی می‌كنید؟


   تكنولوژی‌ها و فناوری‌های جدید ارتباطی با سرعت بیشتری از سایر عرصه‌های فناوری، فراگیر شده و فارغ از ملاحضات و مرزهای ملی به درون كشورها راه پیدا می‌كند.
  در حقیقت كاربرد این اطلاعات، فردی بوده و از انحصار دولت خارج شده است. امكان استفاده افراد از اطلاعات و كاهش انحصار دولت‌ها و حكومت‌ها، ازجنبه‌های مثبت این تكنولوژی نوین اطلاعات است. همچنین استفاده از این كانال‌های جدید اطلاعاتی به ویژه دموكراتیزه شدن و عادلانه شدن اطلاع‌رسانی كمك می‌كند. چراكه اگر انحصار تولید و توزیع در دست گروهی خاص نبوده و حق دسترسی به اطلاعات برای همگان میسر است. زیرا هركس بالقوه این امكان را پیدا می‌كند كه نقش گیرنده و فرستنده را ایفا كند.
   این‌نوع ارتباطات، دسترسی فردی را به حوزه اطلاعات گسترش داده و به تعاملی و دوسویه شدن ارتباطات كمك می‌كند. از طرفی حق انتخاب مخاطب را افزایش می‌دهد. از جانب دیگر فناوری‌های جدید، نگرانی‌هایی را با خود به همراه دارد. از جمله دامن زدن به اضافه بار اطلاعاتی در سطح بین‌المللی. در چنین شرایطی مخاطبان تحت بمباران اطلاعاتی قرار می‌گیرند كه صحت و سقم آن برای آنان مشخص نیست.
   همانطور كه اشاره شد، اطلاعات این سایت‌ها از نظر اعتبار علمی، اجتماعی، فرهنگی و ...ممكن است خدشه‌پذیر باشد، چون هرفردی به راحتی می‌توان هم نقش گیرنده و هم فرستنده خبر را عهده گیرد. حتی گاهی تصویه حساب‌های شخصی، گروهی، اقتصادی و... ممكن است سبب انتشار اخبار نادرست شود. انعكاس اخباری در مورد مضرات نوعی دارو ممكن است توسط شركت‌های دیگر با هرف رقابت تجاری صورت پذیرد. به هر حال این پدیده نیز مانند هر پدیده دیگری نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارد.


   طی یك سال اخیر تعدادی از سایت‌های خبری در كشور از سوی برخی جناح‌های سیاسی و افراد راه‌اندازی شده است. آیا می‌توان گفت این كانال‌های جدید ارتباطی خال روزنامه‌های تعطیل شده را تاحدی پر خواهند كرد؟


   ما در ایران در طی دو سه سال اخیر به موازات مشكلاتی كه برای مطبوعات(مكتوب) ایجاد شده است، شاهد توسعه ارتباطات الكترونیك بوده‌ایم. در حال حاضر شاید هزاران نفر در ایران از طریق شبكه‌های كامپیوتری به اطلاعات مورد نیاز خوددسترسی پیدا می‌كنند.
   اگر سیاست‌ها مبتنی بر واقعیات جهان امروز نباشد، جامعه به دنبال راه گریز می‌گردد. به تعبیری استفاده از این فناوری‌ها، نوعی استفاده از ظرفیت‌های موازی برای پركردن برخی خلاهایی است كه به طور رسمی در جامعه وجود دارد. حال این‌كه تا چه اندازه اراده ساختار قدرت بر دموكراتیزه‌كردن ارتباطات استوار است، بستگی به سیاست‌های حكومت كنندگان دارد. در عصر ارتباطات نوین، برای تسهیل در امور اطلاع‌رسانی، عمل دولت‌مردان در زمینه توسعه و كاربرد فناوری‌های اطلاعاتی در سطح بین‌المللی مهم است. زیرا در غیر این صورت استفاده از این فناوری‌های اطلاعایت ممكن است به نوعی عمیق‌تر كردن شكاف دولت و ملت منجر شود.
   انتشار اطلاعات و اخبار از طریق سایت‌ها در كشور، در حقیقت انتشار اخباری است كه شاید از طریق رسانه‌های رسمی قابل انعكاس نبوده و انتشار آن به صورت رسمی همراه با مشكلات وهزینه است.
   به عبارتی هرچه سیاست‌های كلان كشور به سمت محدود كردن قلمرو عمومی حركت كند، طبقاتی شدن اطلاعات عمیق‌تر می‌شود.


آیا می‌توان با وضع قوانین بر نحوه كار این قبیل سایت‌ها نظارت كرد؟


   قوانین را باید متناسب با واقیت‌های اجتماعی تدوین كرد. مادامی كه در حوزه‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی و ... متحول نشده باشیم، صرف وضع قوانین، تنهایی كارسازنیست. این اتفاقات در بسیاری از حوزه‌ها به وضوح قابل مشاهده است. مواردی كه ما قانون داریم، اما جامعه راه خودش را می‌رود. بدیهی است علت فرار از قانون، پاسخ‌گو نبودن آن به نیازهای جامعه است. در چنین شرایطی جامعه راه حل‌های فرار از قانون را پیدا می‌كند.
   بستن یك راه نوین ارتباطی بدون جایگزین كردن پدیده‌ای دیگر، تنها سبب روی آردن مردم به راه‌های فرار شده است و شكاف میان دولت و ملت را افزایش می‌دهد. در حالی‌كه اگر ارتباطات به شیوه صحیحی توسعه یابد، میان دولت پل ارتباطی ایجاد شده و این شكاف تاریخی به تدریج از میان خواهد رفت.
   با پیچیده‌تر شدن تكنولوژی‌های ارتباطی، عملا مقابله با این سایت‌ها امكان‌پذیر نیست و بی‌توجهی به این پدیده، شكاف میان دولت‌مردان و افكار عمومی را هرروز بیشتر می‌كند. تا زمانی كه سیاست كلان ملی نداشته باشیم، عملا به حوزه‌هایی كه تحت كنترل هستند، بیشتر امكان رشد داده‌ایم .در حوزه رسانه‌هایی كه تحت كنترل هستند، سخت‌گیرانه‌تر عمل كرده‌ایم.


گسترش این سایت‌های خبری تا چه اندازه سبب توسعه ارتباطات و پركردن خلاهای ارتباطی می‌شود؟


   در بسیاری از این سایت‌های اطلاعاتی، متاسفانه شاهد تولید اطلاعات علمی نیستیم. بلكه بیشتر آنها یابرداشت از منابع خارجی هستند یا اطلاع‌رسانی آنان مبتنی بر اطلاعات علمی نیست. صرف استفاده از تكنولوژی به تنهایی باعث توسعه ملی نمی‌شود. اگر مظروفی نداشته باشیم، بازهم مصرف كننده باقی خواهیم ماند. به تعبیری گسترش این سایت‌ها حوزه مصرف اطلاعات را گسترش داده تا تولید اطلاعات را.

 

 

نوشته شده توسط نقی زاده در  سه شنبه 13 دی 1384  و ساعت 02:01 ق.ظ

   ویرایش شده در سه شنبه 13 دی 1384 ساعت02:01 ق.ظ

 

() نظر

 


  مطالب پیشین ..

 3 حمایت گسترده از کنفرانس بانکداری الکترونیکی [بانکداری الکترونیک]

 3 7 گام اساسی برای موفقیت برنامه‌ها در روابط عمومی

 3 زنان و توسعه ، وبلاگ و قدرت

 3 اولین کارگاه تخصصی "جنبه های الگوریتمی و اقتصادی، سیستم های شبکه ای و اینترنتی

 3 گزارش عملکرد سال ۱۳۸۴ وبلاگ

 3 مدیریت منابع انسانی

 3 کتاب های تازه: ترجمه متون یونسکو درباره جامعه اطلاعاتی

 3 واقعیت هاى ارتباطات غیركلامى

 3 فعالیتهای WSIS درسال 2006 نیز ادامه خواهد یافت

 3 سرزمین هایی با مرزهای شیشه ای (نقدی بر امپریالیسم رسانه ای)

 3 امپریالیسم فرهنگی در اینترنت

 3 وبلاگ رسانه ای كوچك حامل تحول

 3 اینترنت در ایران

 3 فناوری اطلاعـات، رویكردی نوین در اشتغال زایی

 3 روش های نامشروع روابط عمومی در جهان